Nhà thờ Tắc Sậy nằm ở ấp Tắc Sậy thuộc xã Tân Phong cũ của thị xã Giá Rai, từ 1/7/2025 thuộc Xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau. Đây là giáo xứ gắn với linh mục Phanxicô Trương Bửu Diệp, nơi có mộ và nhà lưu niệm của ông, mỗi năm đón rất đông người từ nhiều tỉnh, cả người Công giáo lẫn người không theo đạo. Ngày thường khá yên; cuối tuần, ngày lễ và dịp giỗ cha Diệp có thể rất đông.
Lưu ý tên mới dễ nhầm: Xã Phong Thạnh mới gồm Tân Phong, Tân Thạnh và Phong Thạnh Tây cũ; còn xã Phong Thạnh cũ thì nay thuộc Phường Giá Rai. Tìm đường cứ tìm "nhà thờ Tắc Sậy". Bài nói phần thực tế của chuyến đi: đường vào, ngày đông, gửi xe, ăn nghỉ, trang phục và phép lịch sự. Lịch sử giáo xứ và cuộc đời cha Diệp được nói ở mục con người, chùa chiền và lễ hội của trang.
Vì sao Tắc Sậy đông người
Linh mục Trương Bửu Diệp từng coi sóc giáo xứ Tắc Sậy trong những năm trước 1946 và qua đời trong biến động năm đó. Sau này, mộ ông ở Tắc Sậy trở thành nơi nhiều người tìm đến viếng, cầu nguyện, rồi thành một trong những điểm hành hương đông người ở miền Tây. Người đến không chỉ là giáo dân mà cả người theo tôn giáo khác, người không theo tôn giáo nào, từ khắp miền Tây, TP.HCM và xa hơn.
Lượng người đông kéo theo việc mở rộng khuôn viên, xây nhà thờ mới, nhà khách, nhà ăn, bãi xe. Quanh khu nhà thờ hình thành dãy hàng quán, chỗ bán đồ lưu niệm, chỗ nghỉ. Một vùng quê ven Giá Rai vì thế có những ngày tấp nập như phố. Kinh tế của nhiều hộ dân quanh đây gắn với lượng người đến viếng: giữ xe, bán quán, cho thuê phòng.
Với người đến tham quan, Tắc Sậy là dịp xem một quần thể kiến trúc nhà thờ ở miền quê Nam Bộ, xem đời sống của một giáo xứ đồng bằng và cách người đến viếng thể hiện lòng kính trọng. Đến với tâm thế tôn trọng, không cần là giáo dân cũng được đón tiếp.
Đường vào Tắc Sậy
Tắc Sậy nằm về phía bắc Quốc lộ 1, trong vùng Giá Rai. Từ trung tâm Bạc Liêu, đi theo Quốc lộ 1 về hướng Cà Mau tới khu vực Giá Rai, rồi rẽ theo đường vào vùng Tân Phong cũ thêm một quãng là tới; tổng quãng đường khoảng vài chục cây số. Từ hướng Cà Mau lên cũng rẽ ở khu vực Giá Rai. Bản đồ điện thoại tìm "nhà thờ Tắc Sậy" chỉ đường khá chính xác.
Đường vào là đường nông thôn đã làm rộng hơn trước, chạy dọc kênh và vườn dừa, nhưng ngày đông có thể kẹt xe ở đoạn gần nhà thờ. Đi xe máy linh hoạt hơn; đi ô tô nên đến sớm để có chỗ đỗ, và hỏi người giữ xe lối ra trước khi đỗ để khỏi bị kẹt khi về. Một số nhà xe, đoàn hành hương tổ chức xe đi thẳng từ TP.HCM và các tỉnh vào những dịp đông.
Đi lại từ trung tâm Bạc Liêu bằng xe khách tuyến Quốc lộ 1 rồi nối xe ôm vào cũng được, nhưng nên hỏi kỹ điểm xuống và giá trước. Thông tin chi tiết về tuyến xe, đường đi nằm ở mục đi lại và giao thông của trang; bài này không nêu giờ xe, giá vé vì thay đổi theo thời điểm.
Ngày nào đông, ngày nào vắng
Lượng người đến Tắc Sậy thay đổi rất nhiều theo ngày. Bảng dưới là xu hướng chung để bạn chọn ngày đi:
| Thời điểm | Mức độ đông | Gợi ý |
|---|---|---|
| Ngày thường trong tuần | Vắng đến vừa | Hợp để xem kiến trúc, viếng yên tĩnh |
| Cuối tuần | Đông | Đến sớm buổi sáng |
| Dịp giỗ cha Diệp hằng năm | Rất đông, nhiều đoàn từ xa | Đặt chỗ nghỉ sớm, dự trù kẹt xe |
| Lễ lớn của Công giáo (Giáng sinh, Phục sinh) | Đông | Theo dõi giờ lễ của giáo xứ |
| Dịp Tết Nguyên đán | Đông | Nhiều gia đình đi đầu năm |
| Mùa mưa, chiều tối | Thường vắng hơn | Đường có đoạn lầy, đi sớm về sớm |
Ngày giỗ và lịch các thánh lễ do giáo xứ công bố; nên xem thông báo chính thức của giáo xứ hoặc hỏi người đã đi gần đây trước khi lên kế hoạch.
Người muốn xem kiến trúc, chụp ảnh khuôn viên, đọc các bảng giới thiệu thì nên chọn buổi sáng ngày thường, khi không có thánh lễ lớn. Người muốn dự thánh lễ thì xem giờ lễ trước và đến sớm để có chỗ ngồi; các thánh lễ ngày đông có khi người đứng kín cả sân ngoài.
Gửi xe, ăn, nghỉ
Gửi xe. Quanh nhà thờ có bãi gửi xe máy, ô tô, phần lớn do người dân hoặc giáo xứ tổ chức. Hỏi giá trước khi gửi, giữ vé cẩn thận, ghi nhớ vị trí bãi vì ngày đông có rất nhiều bãi giống nhau.
Ăn uống. Có nhà ăn phục vụ khách hành hương và dãy quán xung quanh, món bình dân như cơm, hủ tiếu, bánh canh, bánh xèo, nước mía, nước dừa. Ngày đông nên ăn sớm hoặc lệch giờ để tránh chờ lâu, và hỏi giá trước ở quán lạ.
Nghỉ đêm. Có nhà khách của giáo xứ và nhà nghỉ, phòng trọ quanh vùng. Dịp giỗ, lễ lớn thường kín chỗ; đặt trước hoặc nghỉ ở Phường Giá Rai, trung tâm Bạc Liêu rồi đi vào trong ngày.
Vệ sinh, nước uống. Khu nhà thờ có nhà vệ sinh công cộng; ngày đông phải xếp hàng. Mang nước uống, khăn giấy, nón và áo khoác mỏng vì sân rộng, ít bóng mát. Người lớn tuổi nên mang thuốc thường dùng của mình.
Mua đồ lưu niệm. Quanh khu nhà thờ có nhiều sạp bán ảnh, tượng, tràng hạt, nến, đặc sản. Giá do người bán tự định, hỏi trước khi lấy; không mua vì bị nài ép.
Trang phục và phép lịch sự
Nhà thờ là nơi thờ tự đang hoạt động. Dù đến để tham quan, nên giữ những điều sau:
- Ăn mặc kín đáo: không áo hai dây, quần quá ngắn, váy quá ngắn khi vào nhà thờ và khu mộ.
- Trong thánh lễ, giữ im lặng, tắt chuông điện thoại, không đi lại lung tung giữa lối đi.
- Không chụp ảnh bằng đèn flash, không quay phim trong lúc cử hành lễ nếu không được phép.
- Khu mộ cha Diệp thường đông người cầu nguyện; xếp hàng, nhường người già, không chen lấn.
- Không ngồi, đứng lên bệ, tượng, không chạm vào các vật dụng phụng tự.
- Thắp nến, dâng hoa ở chỗ quy định; không đốt nhang, nến tuỳ chỗ.
- Người không theo đạo không cần làm theo nghi thức; đứng lặng, giữ trang nghiêm là đủ.
Nhiều người viếng mang theo những ước nguyện riêng. Tôn trọng không gian của họ, không bình luận, không chụp cận mặt người đang cầu nguyện, là phép lịch sự đơn giản nhất.
Xem kiến trúc và khuôn viên
Khuôn viên Tắc Sậy gồm nhà thờ giáo xứ, khu mộ và nhà lưu niệm cha Diệp, quảng trường, tượng đài, nhà khách và các công trình phục vụ. Phần lớn công trình được xây mới, mở rộng trong những thập kỷ gần đây, có công trình còn đang tiếp tục làm, để đón lượng người ngày càng đông. Nhà thờ mang dáng dấp kiến trúc nhà thờ phương Tây với tháp chuông, mặt tiền trắng nổi giữa đồng ruộng phẳng.
Đáng xem là cách một giáo xứ miền quê tổ chức không gian cho rất đông người: lối đi, khu xếp hàng viếng mộ, chỗ đặt hoa, nến, khu nghỉ có mái che. Ngày thường, có thể đi chậm một vòng để nhìn các chi tiết, đọc các bảng giới thiệu về lịch sử giáo xứ, ngồi nghỉ dưới mái hiên nhìn người qua lại.
Xung quanh khuôn viên là ruộng, vườn dừa, kênh rạch của vùng Giá Rai. Buổi sáng sớm, cảnh tháp chuông nổi trên nền đồng quê là hình ảnh nhiều người dừng lại chụp. Chụp từ bên ngoài khuôn viên, ở đường làng, sẽ có góc rộng mà không làm phiền người đang viếng.
Giữ an toàn khi đông người
Những ngày đông, người có thể kín cả khuôn viên và đường vào, đi bộ vài trăm mét mất rất lâu. Giữ ví, điện thoại trong túi trước, túi có khoá; đeo ba lô phía trước khi chen đông. Hẹn trước với người đi cùng một điểm tập trung dễ nhận ra nếu lạc nhau, vì sóng điện thoại có lúc nghẽn. Chụp lại ảnh cổng bãi xe, ảnh vé xe để khi về dễ tìm.
Trẻ nhỏ nên được ghi số điện thoại của người lớn trên giấy bỏ túi áo hoặc vòng tay. Người lớn tuổi nên đi lệch giờ cao điểm, mang ghế xếp nhỏ nếu phải chờ lâu, uống đủ nước dưới nắng.
Cẩn thận với những lời mời mua đồ, xin tiền, nhận "giúp đỡ" không rõ ràng ở khu đông người. Các khoản đóng góp cho giáo xứ nên làm ở nơi giáo xứ quy định, có người phụ trách.
Đi xe máy ngày đông, khoá cổ xe, không để đồ trong cốp hay móc xe. Ô tô không để túi xách, điện thoại trên ghế. Khi về, kiểm tra lốp, xăng trước khi chạy ra Quốc lộ 1 vì xe đi chậm trong đoàn người rất lâu.
Kết hợp với các điểm khác
Tắc Sậy nằm trong vùng Giá Rai, gần trục Quốc lộ 1, nên dễ ghép vào hành trình giữa Bạc Liêu và Cà Mau. Nhiều đoàn đi từ TP.HCM ghé Tắc Sậy, sau đó đi tiếp xuống Cà Mau hoặc quay lại trung tâm Bạc Liêu xem nhà công tử, biển Nhà Mát.
Từ Giá Rai có thể đi xuống phía nam qua vùng Hộ Phòng hướng Gành Hào để xem chợ cá, đồng muối; hoặc đi về phía bắc vào vùng ngọt Phước Long, Hồng Dân. Tính trước thời gian vì đường nông thôn đi chậm hơn nhìn trên bản đồ.
Ngay quanh Giá Rai có chợ, quán ăn, cây xăng. Phường Giá Rai mới gồm phường 1, phường Hộ Phòng và các xã Phong Thạnh, Phong Thạnh A cũ; Phường Láng Tròn nằm kế bên trên Quốc lộ 1. Đây là các điểm dừng chân tiện cho người đi Tắc Sậy.
Ai đi theo đoàn hành hương nhiều điểm ở miền Tây thường ghép Tắc Sậy với Quán Âm Phật đài ở Nhà Mát và các nhà thờ, chùa khác dọc đường. Đi theo kiểu này cần lịch trình rộng rãi, vì mỗi điểm vào dịp đông đều mất nhiều thời gian hơn dự tính.
Câu hỏi thường gặp
Nhà thờ Tắc Sậy thuộc xã nào sau sáp nhập?
Nhà thờ Tắc Sậy trước thuộc xã Tân Phong, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu. Từ 1/7/2025 thuộc Xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau. Lưu ý xã Phong Thạnh cũ lại nằm trong Phường Giá Rai mới, nên khi điền địa chỉ hay gửi hàng cần ghi đúng tên mới và tên ấp.
Người không theo Công giáo có vào viếng được không?
Được. Rất nhiều người đến Tắc Sậy không phải giáo dân. Chỉ cần ăn mặc lịch sự, giữ trật tự, tôn trọng nghi thức và người đang cầu nguyện. Không cần làm theo các nghi thức của tôn giáo, đứng lặng và giữ trang nghiêm là đủ.
Đi Tắc Sậy trong ngày từ Bạc Liêu được không?
Được, vì quãng đường chỉ khoảng vài chục cây số. Đi buổi sáng sớm, viếng, ăn trưa, đầu giờ chiều quay về là vừa. Ngày đông nên tính thêm thời gian kẹt xe ở đoạn gần nhà thờ và thời gian chờ ở khu mộ.
Có thể đi Tắc Sậy từ TP.HCM trong một chuyến không?
Nhiều đoàn đi theo kiểu đi đêm, sáng tới viếng, chiều về; hoặc đi hai ngày một đêm, nghỉ ở Giá Rai hay Bạc Liêu. Quãng đường dài, nên chia lái hoặc đi xe khách. Tiến độ cao tốc, tuyến xe thay đổi theo thời gian, xem mục đi lại của trang.
Dịp giỗ cha Diệp có những gì?
Giáo xứ tổ chức các thánh lễ và hoạt động tưởng niệm, người từ nhiều nơi đổ về rất đông. Lịch cụ thể do giáo xứ công bố mỗi năm. Ai muốn tham dự nên đến sớm, đặt chỗ nghỉ trước và chuẩn bị tinh thần đông đúc, chờ đợi.
Có nên mang trẻ nhỏ đi Tắc Sậy vào ngày đông?
Nên cân nhắc. Ngày đông chen chúc, nắng nóng, chờ lâu, dễ lạc trẻ. Nếu mang theo, giữ trẻ sát bên, ghi số điện thoại người lớn vào túi áo trẻ, hẹn điểm tập trung. Ngày thường là lựa chọn dễ chịu hơn nhiều cho gia đình có trẻ nhỏ.