Biển Nhà Mát Bạc Liêu: biển bùn đi để làm gì, ăn gì, ghé Quán Âm Phật đài ngày thường

Biển Nhà Mát là bờ biển bùn bồi phía nam trung tâm Bạc Liêu, nước đục màu phù sa, bãi lầy khi nước ròng, không phải bãi tắm. Người ta ra đây để hóng gió biển, ngắm bình minh và hoàng hôn trên bãi bồi, ăn hải sản ở các quán ven đê, đi dạo, và ghé Quán Âm Phật đài nằm ngay cạnh biển. Nếu đến với kỳ vọng tắm biển cát trắng, bạn sẽ hụt hẫng; đến với kỳ vọng xem một vùng biển rất khác, bạn sẽ thấy nhiều điều thú vị.

Nhà Mát từng là phường Nhà Mát của thành phố Bạc Liêu, từ 1/7/2025 cùng xã Hiệp Thành và Vĩnh Trạch Đông cũ gộp thành Phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau. Bài nói biển Nhà Mát ngày thường: đi làm gì, ăn gì, an toàn ở bãi bùn, và ghé Quán Âm Phật đài vào những ngày không có lễ. Mùa lễ hội Quán Âm Nam Hải được nói kỹ ở mục con người và lễ hội của trang.

Vì sao biển ở đây là biển bùn

Bờ biển Bạc Liêu nằm ở vùng hạ lưu đồng bằng sông Cửu Long, giữa cửa sông Hậu và Mũi Cà Mau, nơi phù sa từ các cửa sông theo dòng hải lưu bồi lên ven bờ. Đáy biển nông, thoải, phủ bùn mịn. Sóng nhỏ khuấy bùn lên nên nước luôn có màu nâu đục, càng gần bờ càng đục. Khi nước ròng, bãi bùn lộ ra rộng, có chỗ rất xa mới tới mép nước.

Đó không phải là biển "bẩn" như nhiều người lầm tưởng. Bùn bồi là nền của rừng phòng hộ, của bãi nghêu, sò, của cá kèo, còng, ba khía. Chính bãi bồi này nuôi nghề biển ven bờ và che chắn đê biển. Bài về đất, biển và khí hậu của trang giải thích kỹ hơn vì sao bờ biển ở đây vừa bồi vừa sạt.

Hiểu điều này giúp đi Nhà Mát đúng cách: đến để nhìn, để ăn, để hít gió, không phải để tắm. Người địa phương cũng vậy, ra biển chiều tối để ngồi đê, ăn ốc, nói chuyện, chứ hầu như không ai bơi.

Ra Nhà Mát để làm gì

Những việc nhiều người làm khi ra biển Nhà Mát:

• Ngắm bình minh trên bãi bồi, mặt trời lên từ phía biển, nhất là mùa khô trời trong.
• Ngồi đê hóng gió chiều, xem người địa phương đi dạo, trẻ con thả diều mùa gió chướng.
• Ăn hải sản ở các quán ven biển: ốc, sò, nghêu, cá kèo, tôm, cua, lẩu.
• Xem bãi bồi lúc nước ròng: chim kiếm ăn, còng chạy, người đi bãi bắt ốc, cào nghêu ở xa.
• Ghé Quán Âm Phật đài ngay cạnh biển, xem kiến trúc, tượng Quan Âm quay mặt ra biển.
• Kết hợp cánh đồng điện gió và vườn chim trên cùng hướng đi.

Một buổi chiều ở Nhà Mát thường đủ: đến lúc ba, bốn giờ chiều, dạo Phật đài, ngồi đê ngắm hoàng hôn, ăn tối ở quán ven biển rồi về trung tâm.

Người thích chụp ảnh nên dành thêm một buổi sáng sớm, vì ánh bình minh trên bãi bồi và cảnh người đi bãi trở về là những hình ảnh khó gặp vào buổi chiều.

Quán Âm Phật đài vào ngày thường

Quán Âm Phật đài, người địa phương hay gọi Phật Bà Nam Hải hay Mẹ Nam Hải, là một quần thể chùa nằm sát biển ở Nhà Mát. Theo nhiều tài liệu, công trình được xây dựng từ khoảng đầu thập niên 1970 và được mở rộng, tu bổ qua nhiều giai đoạn. Điểm nhấn là tượng Quan Âm màu trắng đứng trên đài sen, quay mặt ra biển, nhìn từ xa đã thấy.

Ngày thường, không có lễ, Phật đài khá yên tĩnh. Khách có thể đi dạo quanh khuôn viên, xem các công trình, tượng, vườn cây, nhìn ra biển từ sân trước. Đây là dịp để xem kiến trúc và không gian, khác hẳn những ngày lễ chen chúc người. Sân trước nhìn thẳng ra biển, buổi chiều gió lộng, là chỗ nhiều người dừng lại lâu nhất. Vào giữa tháng ba âm lịch, lễ hội Quán Âm Nam Hải thu hút rất đông người từ nhiều tỉnh; ai thích yên tĩnh nên tránh dịp này.

Khi vào Phật đài, ăn mặc kín đáo, không mặc đồ bơi, quần quá ngắn; đi nhẹ, nói nhỏ; không leo lên tượng, bệ, lan can; chụp ảnh thì tránh chụp cận người đang lễ bái. Giữ xe, nhang đèn, quầy hàng quanh khu vực do người bán tự định giá; hỏi trước khi mua.

An toàn ở bãi bùn và đê biển

Không lội ra bãi bùn khi không có người dẫn. Bùn mịn có chỗ lún sâu, rút chân khó, càng giãy càng lún. Người đi bãi kiếm ốc, nghêu là người địa phương quen đường, quen con nước, có ván trượt bùn, không nên bắt chước.

Biết giờ nước lên. Bãi bồi rộng, nước lên có thể tràn nhanh qua các lạch, bao quanh chỗ đang đứng, và lạch nước tưởng cạn lúc đi ra có thể sâu ngang ngực lúc quay vào. Ra bãi lúc nước ròng phải biết mấy giờ nước bắt đầu lên và quay vào trước đó.

Cẩn thận khi ngồi đê. Mặt đê có đoạn dốc, rêu trơn, kè đá sắc. Trẻ nhỏ không nên chạy nhảy trên kè. Đêm tối, đoạn không có đèn nên đi theo nhóm.

Triều cường và gió chướng. Cuối năm, triều cường kết hợp gió chướng có thể đẩy nước lên cao, sóng đánh vào chân đê. Lúc đó nên ngắm từ xa, không đứng sát mép kè.

Nắng và mất nước. Ven biển gió mạnh nên ít thấy nóng, nhưng nắng rất gắt. Mang nước, che chắn kỹ, nghỉ trong bóng mát giữa trưa. Người lớn tuổi, trẻ nhỏ dễ say nắng hơn, nên đi vào sáng sớm hoặc chiều muộn.

Ăn gì ở Nhà Mát

Các quán ăn ở Nhà Mát chủ yếu bán hải sản và lẩu, nhiều quán có bàn nhìn ra biển hoặc ra đê. Món hay gọi là ốc len xào dừa, sò huyết nướng, nghêu hấp sả, cá kèo nướng muối ớt, tôm nướng, cua rang me, lẩu mắm, lẩu cá kèo lá giang. Hải sản ven bờ tuỳ ngày, tuỳ mùa, có hôm nhiều có hôm ít. Nhiều quán lấy hàng từ người đi bãi và ghe ven bờ ngay trong ngày, nên hỏi "hôm nay có gì tươi" thường được chỉ món ngon hơn là gọi theo thực đơn.

Hải sản tính theo cân hoặc theo đĩa, mỗi quán tự định giá. Hỏi giá trên một cân, xem con hải sản còn sống, hỏi cách tính khi chế biến, rồi mới gọi. Kiểm cân khi mang ra nếu thấy cần, đây là việc bình thường, không ai phật lòng nếu hỏi nhã nhặn.

Buổi chiều cuối tuần, các quán ven biển rất đông người địa phương, gia đình đi cả ba thế hệ. Đi vào ngày thường hoặc đến sớm hơn giờ ăn tối sẽ dễ có chỗ đẹp. Các món chi tiết hơn được nói trong mục ẩm thực và đặc sản của trang.

Đi Nhà Mát theo mùa

Mỗi mùa ở Nhà Mát có một vẻ khác:

Mùa lễ hội Quán Âm Nam Hải và dịp Tết đông nhất năm. Ai đi để ngắm biển thì nên chọn ngày thường trong mùa khô.

Triều cường là hiện tượng nước dâng cao hơn bình thường vào các con nước lớn, thường rơi vào những tháng cuối năm dương lịch. Lúc đó chính quyền địa phương có thể thông báo hạn chế đi lại ở một số đoạn ven biển; theo dõi thông báo và hỏi người địa phương trước khi ra đê.

Mùa gió chướng, gió thổi từ biển vào khá mạnh, cát bụi bay trên các đoạn đường khô. Đi xe máy nên đeo kính, khẩu trang, giữ tay lái chắc khi qua đoạn trống trải.

Người địa phương sống với biển bùn thế nào

Đối với người ven biển Nhà Mát, bãi bồi là nơi kiếm sống. Lúc nước ròng, người ta ra bãi bắt ốc len, cào nghêu, đặt lú bắt cá, bắt còng làm mắm, có người đi từ tờ mờ sáng tới khi nước lên mới về. Nhiều người dùng một tấm ván gỗ trượt trên bùn, đẩy bằng một chân để lướt đi mà không lún.

Dọc bờ có những hàng cọc cắm ra bãi để giăng lưới đáy, đón cá tôm theo con nước. Những hàng cọc này nhìn từ đê vào lúc hoàng hôn là cảnh đặc trưng của vùng biển bùn đồng bằng, khác với hình ảnh thuyền thúng, bãi cát của biển miền Trung.

Người lạ có thể đứng trên đê nhìn, hỏi chuyện khi người đi bãi đã lên bờ nghỉ; công việc trên bãi nặng nhọc và gấp theo con nước, đừng làm phiền lúc họ đang làm. Đừng tự ý xuống bãi theo họ, đừng lấy đồ trong lú, trong lưới của người ta. Hỏi mua trực tiếp ốc, nghêu vừa bắt được nếu họ có ý bán, đó là món quà nhỏ của chuyến đi.

Đường ra Nhà Mát và kết hợp điểm khác

Từ trung tâm Phường Bạc Liêu, đường ra Nhà Mát đi theo hướng nam, theo trục đường lớn mà người địa phương quen gọi là đường ra biển, quãng đường khoảng chục cây số tuỳ điểm xuất phát, chạy xe máy khoảng hai, ba mươi phút. Đường rộng, dễ đi, hai bên có khu dân cư, vườn, vuông tôm, càng gần biển càng thưa nhà. Người địa phương hay gọi đơn giản "ra biển" là hiểu là ra Nhà Mát. Dọc đường có cây xăng, quán nước, tiệm sửa xe, nên không cần chuẩn bị nhiều như khi đi các vùng ven biển xa hơn.

Trên đường đi có thể ghé vườn chim, rồi tới Nhà Mát, Quán Âm Phật đài, sau đó chạy tiếp dọc ven biển ra cánh đồng điện gió. Đi theo vòng này từ chiều, xem hoàng hôn ở điện gió hoặc ở đê Nhà Mát, ăn tối ven biển rồi về.

Taxi, xe công nghệ đi ra Nhà Mát được, nhưng chiều về muộn ở khu ven biển có lúc khó gọi xe; nên thoả thuận xe đón hoặc lưu thông tin tài xế. Đi xe máy buổi tối nhớ đèn, chạy chậm vì đường ven biển có đoạn tối và có người đi bộ.

Câu hỏi thường gặp

Biển Nhà Mát có tắm được không?

Không nên. Biển Nhà Mát là biển bùn, nước đục, đáy lầy, nhiều chỗ lún, không có khu tắm biển được tổ chức như bãi cát. Người địa phương ra biển để hóng gió, ăn uống, không tắm. Muốn tắm biển nên tính các vùng biển cát ở nơi khác.

Nhà Mát bây giờ thuộc phường nào?

Từ 1/7/2025, phường Nhà Mát cũ cùng xã Hiệp Thành và xã Vĩnh Trạch Đông của thành phố Bạc Liêu cũ gộp thành Phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau. Người địa phương vẫn gọi Nhà Mát như trước, hỏi đường dùng tên cũ vẫn được.

Đi Quán Âm Phật đài ngày thường có gì xem?

Ngày thường khuôn viên yên tĩnh, có thể xem tượng Quan Âm đứng trên đài sen quay ra biển, các công trình, vườn cây và nhìn ra biển. Đây là lúc hợp để xem kiến trúc, chụp ảnh không gian. Ăn mặc kín đáo và giữ trật tự như khi vào bất kỳ ngôi chùa nào.

Ra Nhà Mát buổi sáng hay buổi chiều đẹp hơn?

Buổi sáng sớm đẹp cho người muốn xem bình minh trên biển và tránh nắng. Buổi chiều đông vui hơn, có quán ăn, có người địa phương ra hóng gió, ngắm hoàng hôn. Nhiều người chọn chiều vì tiện kết hợp ăn tối ven biển.

Có chỗ nghỉ qua đêm gần biển Nhà Mát không?

Khu Nhà Mát có một số khách sạn, nhà nghỉ, khu nghỉ, nhưng ít hơn trung tâm. Ở gần biển tiện xem bình minh; ở trung tâm tiện ăn uống, đi lại. Nên hỏi và đặt trước, nhất là cuối tuần và mùa lễ.

Mang trẻ nhỏ ra biển Nhà Mát cần lưu ý gì?

Giữ trẻ tránh xa mép kè và bãi bùn, không cho trẻ tự xuống bãi. Đội mũ, che nắng, mang nước. Buổi tối trên đê có đoạn tối, nên có đèn và đi cùng. Ở quán ăn, chọn món chín kỹ, ít cay cho trẻ.