Chạy xe máy ở vùng Bạc Liêu có ba thử thách theo mùa: mưa chiều nặng hạt trong mùa mưa, triều cường làm ngập những đoạn đường thấp ven sông ven biển vào các con nước lớn cuối năm, và gió chướng thổi mạnh ở vùng trống trải ven biển. Nguyên tắc chung là giảm tốc, giữ khoảng cách, tránh đi qua nước sâu và chăm xe kỹ hơn vì hơi muối ăn mòn nhanh.
Bài này dành cho người mới về sống, mới làm việc ở vùng này, hoặc người từ nơi khác tới đi xe máy vài ngày. Không có gì cao siêu: chỉ là những thói quen người địa phương đã quen tay, cộng với kỹ thuật đi qua nước và giữ xe mà người ở vùng cao, vùng đô thị ít khi phải nghĩ tới.
Mưa ở vùng Bạc Liêu: ngắn, nặng hạt, thường vào buổi chiều
Mùa mưa ở vùng Bạc Liêu kéo dài nhiều tháng, đại khái từ khoảng tháng năm tới tháng mười một. Kiểu mưa quen thuộc là trời nắng buổi sáng, chiều kéo mây, mưa to trong thời gian ngắn rồi tạnh. Cơn mưa tới nhanh, gió giật trước mưa có thể mạnh, tầm nhìn giảm đột ngột.
Trên đường trống giữa ruộng tôm, không có chỗ trú. Nếu thấy mây đen kéo tới, tốt nhất là tấp vào quán, nhà dân, mái hiên chờ qua cơn, thay vì cố chạy. Chạy trong mưa to qua đường ven kênh không lan can là đánh cược với tầm nhìn và mặt đường trơn.
Mưa đầu mùa đặc biệt trơn: bụi, dầu nhớt, bùn tích tụ suốt mùa khô hoà với nước tạo lớp nhầy trên mặt đường. Mấy trận đầu mùa nên chạy chậm hơn hẳn bình thường, nhất là ở ngã tư, vòng xoay, đầu cầu.
Triều cường: vì sao đường ngập khi trời không mưa
Người từ nơi khác tới hay ngạc nhiên khi thấy đường ngập dưới trời nắng. Đó là triều cường: vào các con nước lớn, thường quanh rằm và mùng một âm lịch, nhất là các tháng cuối năm, mực nước sông, kênh dâng cao hơn bình thường, tràn lên những đoạn đường thấp, sân nhà, chợ ven sông. Nước rút dần sau đỉnh triều vài giờ.
Ở vùng Bạc Liêu, các đoạn đường thấp ven sông trong khu dân cư, đường ven biển, đường quanh bến cá là những nơi dễ ngập khi triều cao. Khi triều cường trùng với mưa lớn hoặc gió mạnh đẩy nước vào, mức ngập có thể sâu hơn và kéo dài hơn.
Mẹo đơn giản: theo dõi thông báo triều cường của cơ quan khí tượng thủy văn hoặc chính quyền địa phương, hỏi người dân giờ triều đỉnh, và sắp chuyến đi tránh khung giờ đó. Nhiều người địa phương thuộc lịch con nước như thuộc lịch làm việc.
Đi xe máy qua đoạn đường ngập
Nếu buộc phải qua đoạn ngập, làm theo thứ tự sau để giảm nguy cơ chết máy và ngã:
- Dừng lại quan sát trước: xem xe khác đi qua ngập tới đâu, có chỗ nào nước chảy xiết, có miệng cống, hố, mép kênh khuất dưới nước không.
- Nếu nước ngập quá nửa bánh xe hoặc tới ống xả, đừng chạy qua; tìm đường khác hoặc chờ nước rút.
- Với nước nông, về số thấp (xe số) hoặc giữ ga đều (xe tay ga), chạy chậm và liên tục, không dừng giữa chừng, không tăng ga đột ngột tạo sóng.
- Đi theo vệt của xe trước, giữ giữa đường, tránh sát mép vì mép đường ven kênh có thể sụt dưới nước.
- Qua khỏi chỗ ngập, bóp nhẹ phanh vài lần cho má phanh khô rồi mới tăng tốc.
Nếu xe chết máy giữa nước, tắt khoá, dắt xe ra chỗ cao, đừng cố đề lại. Nước có thể đã vào buồng đốt; đề tiếp dễ làm hỏng máy nặng hơn. Đưa xe tới tiệm sửa để kiểm tra.
Mùa khô cũng có bẫy: nắng, bụi và đường nứt
Người ta thường chỉ lo mùa mưa, nhưng mùa khô ở vùng Bạc Liêu cũng có những rủi ro riêng cho người đi xe máy. Nắng gắt phản chiếu từ mặt nước ao tôm, ruộng muối làm chói mắt và mất nước nhanh; chạy liền một hai tiếng giữa trưa, người không quen có thể choáng, mất tập trung mà không nhận ra.
Những năm hạn mặn, đất nền dưới một số tuyến đường nông thôn co ngót, mặt đường bê tông, đường nhựa ven kênh có thể nứt, lún, thậm chí sụt mép xuống kênh. Ở nhiều địa phương đồng bằng đã ghi nhận hiện tượng sụt lún đường giao thông nông thôn trong mùa khô hạn. Chạy qua đoạn thấy vết nứt dọc, mép đường lồi lõm, nên giảm tốc và đi giữa đường.
Mùa khô cũng là mùa bụi: xe tải chở vật liệu, chở muối, chở thức ăn tôm đi lại nhiều, bụi đất và hạt muối bay theo gió. Kính mũ bảo hiểm, khẩu trang, áo dài tay là trang bị đơn giản nhưng giúp chuyến đi dễ chịu hơn nhiều.
Gió chướng và gió ngang trên đường ven biển
Gió chướng là gió mùa thổi từ phía đông, đông bắc vào các tháng cuối năm, mạnh rõ ở vùng ven biển. Trên những con đường thẳng băng qua ruộng tôm, ruộng muối ở Đông Hải, Hiệp Thành, Vĩnh Trạch, gió ngang có thể đẩy xe máy lệch hẳn khỏi làn, nhất là khi xe nhẹ, chở hàng cao hoặc người lái mặc áo mưa phồng.
Cách xử lý: giảm tốc, giữ tay lái chắc nhưng không gồng cứng, hơi nghiêng người về phía gió thổi tới; tránh vượt xe tải ở quãng trống vì luồng gió quẩn quanh xe lớn có thể làm xe máy chao. Khi ra khỏi chỗ có nhà cửa che chắn, chuẩn bị tinh thần cho đợt gió mạnh hơn.
Chở hàng mùa gió thì giảm chiều cao kiện hàng, buộc chắc, thùng xốp rỗng là thứ dễ bị gió giật nhất. Áo mưa cánh dơi tiện khi mưa nhưng thành "cánh buồm" khi có gió; mùa gió, áo mưa bộ an toàn hơn.
Cầu vòm, cầu trơn và đường bê tông nhỏ
Vùng kênh rạch có rất nhiều cầu vòm cao để ghe đi dưới. Lên cầu cần về số thấp hoặc giữ ga đều, không phanh gấp trên đỉnh cầu; xuống cầu kiểm soát tốc độ bằng phanh nhẹ đều tay. Sau mưa, mặt cầu bê tông có rêu trơn như mỡ, đặc biệt mép cầu ít người đi.
Đường bê tông nhỏ trong ấp thường chỉ rộng vừa hai xe máy tránh nhau, hai bên là bờ cỏ, mương. Mùa mưa, đất từ ruộng tràn lên mặt đường; mùa gặt, rơm rạ phơi lấn. Bánh xe trượt khỏi mép bê tông xuống đất mềm là kiểu ngã rất phổ biến; đi giữa mặt đường, nhường nhau ở chỗ rộng.
Một chi tiết người lạ ít để ý: nhiều đoạn đường dọc kênh có mép thấp hơn mặt nước khi triều lên. Ban đêm, mặt nước kênh lấp loáng ánh đèn dễ đánh lừa mắt về vị trí mép đường. Chạy chậm, bật đèn chiếu gần, bám giữa đường.
Đi xe máy ban đêm ở vùng nông thôn ven biển
Ban đêm là lúc rủi ro dồn lại: tầm nhìn kém, mặt đường ướt, gió, và nhiều người đi đường không đèn. Ở các xã ven biển, đèn đường chỉ có ở trung tâm, còn lại là ánh sáng lấp loáng từ nhà dân và đèn sục khí ao tôm. Mắt người lạ rất dễ bị đánh lừa bởi phản chiếu của đèn trên mặt nước ao, kênh.
Nếu phải chạy đêm: kiểm đèn trước khi đi, lau sạch mặt kính đèn và kính mũ, bật đèn chiếu gần để thấy rõ mép đường, chạy chậm hơn ban ngày rõ rệt. Gặp xe ngược chiều bật đèn pha, nhìn về mép phải đường thay vì nhìn thẳng vào đèn.
Ban đêm mùa triều cường, đoạn đường thấp có thể đã ngập mà không nhìn thấy từ xa. Nếu đường phía trước có vệt phản chiếu loang rộng, dừng lại quan sát trước khi đi tiếp. Báo người nhà lộ trình và giờ dự kiến về tới khi phải đi đêm qua vùng vắng.
Chăm xe ở vùng biển: hơi muối, nước mặn và bùn
Không khí ven biển nhiều hơi muối, nước ngập triều là nước lợ, mặn; cả hai làm kim loại gỉ nhanh, dây điện, giắc cắm bị ăn mòn. Vài thói quen giúp xe bền:
- Sau khi đi qua nước ngập, rửa xe bằng nước ngọt, nhất là gầm, nan hoa, sên, đĩa, phanh.
- Lau khô và bôi trơn sên định kỳ; sên gỉ vừa hao xăng vừa dễ đứt.
- Kiểm tra hệ thống điện, đèn, còi thường xuyên hơn; hơi muối làm tiếp điểm oxy hoá.
- Nếu xe từng ngập sâu, thay dầu máy sớm và nhờ thợ kiểm tra lọc gió, bugi.
- Để xe nơi có mái che khi có thể; nắng gắt và hơi muối làm sơn, nhựa xuống cấp nhanh.
- Kiểm má phanh thường xuyên; bùn cát làm mòn nhanh, phanh kém trong mùa mưa rất nguy hiểm.
Phần sửa chữa sâu như phanh, điện nên giao tiệm có tay nghề; những việc như rửa xe, lau sên, kiểm áp suất lốp thì tự làm được và làm đều tay hiệu quả nhất.
Trang bị nên có trong cốp xe
Áo mưa bộ. Kín hơn áo mưa cánh dơi, không bị gió thổi tung, đỡ ướt chân khi đi qua nước.
Túi chống nước cho điện thoại, giấy tờ. Một cơn mưa ngắn cũng đủ làm ướt giấy tờ để trong cốp không kín.
Khăn khô và đèn pin nhỏ. Lau đèn, gương, kính mũ; đèn pin dùng khi xe hỏng ở đoạn tối.
Áo khoác mỏng, kính chắn gió. Chặn cát, bụi muối và nắng gắt ven biển.
Bơm tay hoặc keo vá lốp nhanh. Đường ven kênh, ven biển nhiều đoạn vắng, tiệm vá xe cách nhau xa. Một bình keo vá lốp không săm giúp bạn chạy tới tiệm gần nhất thay vì dắt bộ cả cây số dưới nắng.
Chai nước và mũ rộng vành. Dùng khi phải dừng chờ nước rút, chờ mưa tạnh hay sửa xe dọc đường. Nắng ven biển sau mưa vẫn gắt, mất nước nhanh hơn người ta tưởng.
Nên đi hay chờ: quyết định nhanh theo tình huống
Bảng gợi ý cho người đi xe máy khi gặp thời tiết xấu trên đường ở vùng Bạc Liêu:
| Tình huống | Nên làm | Lý do |
|---|---|---|
| Mây đen kéo tới, còn xa nhà | Tấp vào quán, mái hiên chờ | Mưa vùng này thường to nhưng ngắn |
| Đường phía trước ngập, không rõ sâu | Dừng quan sát hoặc đi đường khác | Mép đường ven kênh có thể sụt dưới nước |
| Gió ngang mạnh, chở hàng cao | Hạ hàng thấp, buộc lại, đi chậm | Thùng xốp, lưới dễ bị gió giật |
| Trời tối, đường lạ, mưa | Ngủ lại hoặc nhờ người đưa | Rủi ro dồn cùng lúc: tầm nhìn, trơn, lạc |
| Có cảnh báo áp thấp, gió mạnh | Hoãn chuyến ra ven biển | Theo hướng dẫn của chính quyền địa phương |
Người địa phương ít khi cố đi trong thời tiết xấu không phải vì nhát mà vì biết đường quê không tha thứ cho sai sót. Chờ nửa tiếng thường rẻ hơn rất nhiều so với một cú ngã xuống kênh.
Nếu bạn đi làm hằng ngày bằng xe máy ở vùng ven biển, hãy tập thói quen xem dự báo thời tiết và lịch triều buổi tối hôm trước, sắp giờ đi về tránh cơn mưa chiều và đỉnh triều. Để sẵn áo mưa bộ, túi chống nước trong cốp quanh năm, vì mùa khô vẫn có những cơn mưa trái mùa bất chợt.
Câu hỏi thường gặp
Triều cường ở Bạc Liêu thường vào lúc nào?
Triều cường thường xuất hiện quanh các ngày rằm và mùng một âm lịch, mạnh hơn vào các tháng cuối năm. Giờ triều đỉnh mỗi ngày khác nhau; theo dõi thông báo của cơ quan khí tượng thủy văn hoặc hỏi người địa phương trước khi đi qua vùng thấp.
Xe máy ngập nước có nên đề máy lại ngay không?
Không nên. Nước có thể đã vào buồng đốt, đề lại dễ làm hỏng máy nặng hơn. Tắt máy, dắt xe ra chỗ cao, để thợ kiểm tra, xả nước, thay dầu nếu cần rồi mới khởi động lại.
Gió chướng là gì và ảnh hưởng gì tới đi lại?
Gió chướng là gió mùa thổi từ hướng đông, đông bắc vào các tháng cuối năm, mạnh ở vùng ven biển. Với người đi xe máy, gió ngang mạnh có thể làm xe chao lệch, nhất là trên đường trống qua ruộng tôm, ruộng muối; cần giảm tốc và giữ chắc tay lái.
Vì sao xe máy ở vùng biển nhanh gỉ?
Không khí nhiều hơi muối và nước ngập có độ mặn làm kim loại bị ăn mòn nhanh. Rửa xe bằng nước ngọt sau khi đi qua nước, lau và bôi trơn sên, kiểm tra hệ thống điện định kỳ giúp xe bền hơn.
Mùa mưa ở Bạc Liêu đi xe máy cần chuẩn bị gì?
Áo mưa bộ, túi chống nước cho điện thoại và giấy tờ, lốp còn gai tốt, phanh hoạt động tốt, đèn sáng. Nên tính giờ đi tránh cơn mưa chiều và trú mưa khi trời quá lớn thay vì cố chạy.
Đường ven biển Bạc Liêu có nguy hiểm khi gió mạnh không?
Có thể nguy hiểm với xe máy chở hàng cao, người lái chưa quen. Những ngày có cảnh báo gió mạnh, áp thấp, nên hạn chế ra vùng ven biển, nhất là đi gần đê, bãi bồi, và tuân theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.