Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau là đoạn cuối của trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông, nối Cần Thơ qua vùng Hậu Giang cũ, phần phía bắc vùng Bạc Liêu cũ rồi xuống Cà Mau. Tuyến này không chạy theo quốc lộ 1 mà lệch hẳn lên phía bắc, nên lợi cho người ở Phước Long, Hồng Dân, Ninh Quới, phía bắc Giá Rai hơn là người ở trung tâm phường Bạc Liêu hay vùng ven biển.
Bài này giải thích tuyến đi qua đâu so với các xã phường của vùng Bạc Liêu cũ, cách chọn có đi cao tốc hay không, những quy tắc bắt buộc khi chạy cao tốc mà nhiều người miền Tây mới quen. Tiến độ, các nút giao đã thông, tốc độ cho phép và trạm dừng nghỉ thay đổi theo từng giai đoạn khai thác: luôn kiểm thông báo hiện hành của cơ quan quản lý và ứng dụng dẫn đường đã cập nhật trước khi đi.
Tuyến chạy qua đâu so với vùng Bạc Liêu cũ
Hình dung bán đảo Cà Mau với quốc lộ 1 chạy gần bờ biển phía đông, nối Sóc Trăng cũ – Bạc Liêu – Giá Rai – Cà Mau. Cao tốc thì chạy ở phía trong, theo hướng gần với kênh Quản Lộ – Phụng Hiệp và các vùng ngọt hoá phía bắc. Vì vậy, nhìn trên bản đồ, cao tốc và quốc lộ 1 gần như song song nhưng cách nhau một dải đất khá rộng.
Với vùng Bạc Liêu cũ, đoạn cao tốc đi qua phía bắc, nơi có các xã Phước Long, Vĩnh Phước, Vĩnh Thanh, Phong Hiệp (huyện Phước Long cũ), vùng Hồng Dân, Ninh Quới, và có thể gần vùng xã Phong Thạnh mới. Chính xác tuyến cắt qua xã nào, nút giao đặt ở đâu, bạn nên xem bản đồ cập nhật của cơ quan quản lý dự án; bài này không ghi chính xác để tránh sai khi phương án điều chỉnh.
Hệ quả thực tế: người ở trung tâm phường Bạc Liêu muốn đi cao tốc phải chạy ngược lên phía bắc một đoạn đường tỉnh hoặc đường kết nối mới tới nút giao. Đoạn kết nối này có khi dài và chậm hơn mức tiết kiệm được trên cao tốc. Người ở vùng phía bắc thì ngược lại: trước kia muốn đi TP.HCM phải vòng xuống quốc lộ 1, nay có thể lên cao tốc gần nhà hơn.
Ở chiều ngược lại, nhớ rằng cao tốc kết thúc ở phía Cà Mau và nối về phía Cần Thơ; không có nhánh nào chạy xuống vùng biển Nhà Mát, Gành Hào. Người đi chơi biển Bạc Liêu từ xa thường vẫn phải về quốc lộ 1 rồi đi tiếp đường tỉnh, đường ven biển. Lên kế hoạch theo kiểu "đi cao tốc cho nhanh rồi tính tiếp" dễ dẫn tới cảnh chạy vòng qua những đường nông thôn hẹp lúc trời tối.
Đi cao tốc hay quốc lộ 1: chọn theo nơi ở
Bảng sau là nguyên tắc chung, không thay cho việc tự đo trên bản đồ. Điều chỉnh khi có đường kết nối mới thông xe:
| Bạn ở | Thường hợp với | Lý do |
|---|---|---|
| Phường Bạc Liêu, Vĩnh Trạch, Hiệp Thành | Quốc lộ 1 | Ở sát quốc lộ, nút giao cao tốc xa về phía bắc |
| Xã Gành Hào, Long Điền, Đông Hải, An Trạch, Định Thành | Quốc lộ 1 | Vùng ven biển phía nam, càng xa cao tốc |
| Phường Giá Rai, Láng Tròn, xã Hòa Bình | Tuỳ đích đến | Đi Cà Mau gần bằng quốc lộ; đi TP.HCM nên so hai đường |
| Xã Phước Long, Vĩnh Phước, Vĩnh Thanh, Phong Hiệp | Cao tốc | Gần tuyến, tránh vòng xuống quốc lộ 1 |
| Xã Hồng Dân, Ninh Quới, Ninh Thạnh Lợi, Vĩnh Lộc | Cao tốc hoặc đường lên Hậu Giang cũ | Xa quốc lộ 1, gần trục phía bắc |
| Xã Vĩnh Lợi, Châu Thới, Hưng Hội | So cả hai | Ở giữa, tuỳ nhà gần ngả nào |
Muốn so đúng, nhập điểm đi và đích đến vào hai ứng dụng dẫn đường khác nhau, xem cả quãng đường và thời gian dự kiến ở giờ bạn định đi. Nếu chênh lệch dưới mười lăm phút, cứ chọn đường bạn quen.
Quy tắc bắt buộc khi chạy cao tốc
Chỉ ô tô được lên cao tốc. Xe máy, xe máy điện, xe ba gác, xe nông dụng không được đi. Người đi xe máy theo nhầm ứng dụng dẫn đường lên đường dẫn cao tốc sẽ bị xử phạt và rất nguy hiểm.
Đi đúng làn, đúng tốc độ. Làn trái chỉ để vượt; không chạy chậm ở làn trái. Tuân thủ tốc độ tối đa và tối thiểu ghi trên biển báo của từng đoạn; giai đoạn đầu khai thác có thể có hạn chế riêng.
Giữ khoảng cách an toàn. Ở tốc độ cao, khoảng cách phải đủ để phanh kịp. Gặp mưa lớn, giảm tốc, bật đèn, tăng khoảng cách.
Không dừng đỗ tuỳ tiện. Chỉ dừng ở trạm dừng nghỉ hoặc làn dừng khẩn cấp khi thật sự sự cố. Không dừng để chụp ảnh, nghe điện thoại, đi vệ sinh ven đường.
Không lùi, không quay đầu. Đi lố nút giao thì chạy tiếp tới nút giao sau rồi vòng lại. Lùi trên cao tốc là một trong những hành vi gây tai nạn nghiêm trọng nhất.
Thanh toán phí theo quy định. Kiểm tuyến có thu phí không, thu theo hình thức nào; nếu thu không dừng thì xe cần dán thẻ và tài khoản đủ tiền.
Xử lý khi xe hỏng giữa cao tốc
Tình huống ít gặp nhưng nguy hiểm nhất với người chưa quen cao tốc. Các bước an toàn:
- Bật đèn khẩn cấp ngay khi thấy xe có vấn đề, giảm tốc từ từ, đưa xe vào làn dừng khẩn cấp càng sát mép phải càng tốt.
- Cho mọi người xuống xe từ phía phải, ra đứng sau dải phân cách hoặc ngoài lề đường, tuyệt đối không đứng giữa xe và làn xe chạy.
- Đặt biển cảnh báo phía sau xe ở khoảng cách đủ xa để xe sau kịp nhận ra.
- Gọi số cứu hộ của tuyến cao tốc (thường in trên biển báo dọc đường) hoặc đơn vị cứu hộ quen; báo vị trí theo cột cây số.
- Không tự sửa xe ở làn dừng khẩn cấp nếu việc sửa mất thời gian hoặc phải chui xuống gầm.
Trước khi lên cao tốc chặng dài, kiểm lốp, nước làm mát, dầu, nhiên liệu. Đoạn cao tốc qua vùng nông thôn trạm xăng có thể thưa hơn quốc lộ, đừng để bình cạn.
Vì sao làm cao tốc ở miền Tây lâu và khó
Nhiều người ở quê sốt ruột vì cao tốc về bán đảo Cà Mau được nhắc tới rất lâu trước khi thông xe. Lý do kỹ thuật nằm ở chính đất đai của vùng: nền đất yếu, nhiều bùn, mực nước ngầm cao. Đắp nền đường trên đất như vậy cần xử lý kỹ (cắm bấc thấm, gia tải, chờ lún) để mặt đường không lún sụt sau vài năm, và quá trình chờ nền ổn định mất nhiều tháng.
Vùng đồng bằng sông Cửu Long còn thiếu vật liệu đắp nền. Cát sông khai thác bị hạn chế vì liên quan đến sạt lở bờ sông, nên các dự án cao tốc trong vùng từng phải tính tới nhiều nguồn khác, trong đó có thử nghiệm dùng cát biển. Ngoài ra, mạng kênh rạch dày đặc khiến tuyến phải làm rất nhiều cầu, kể cả những đoạn cầu cạn dài thay cho nền đắp.
Hiểu những khó khăn này giúp người đi đường kiên nhẫn hơn với giai đoạn đầu khai thác: có đoạn phải hạn chế tốc độ, có đoạn còn phân làn tạm, có đường kết nối chưa xong. Đó là đặc điểm chung của hạ tầng trên nền đất yếu, không riêng tuyến này. Chạy đúng tốc độ biển báo quy định là cách tự bảo vệ, kể cả khi mặt đường trông rất phẳng.
Cao tốc thay đổi gì cho vùng Bạc Liêu cũ
Với hàng hoá, lợi ích dễ thấy nhất là thời gian chở tôm, cua, thủy sản tươi và hàng chế biến lên Cần Thơ, TP.HCM. Thủy sản là hàng mau hỏng, mỗi giờ trên đường là thêm chi phí đá lạnh và rủi ro. Doanh nghiệp, thương lái ở vùng phía bắc như Phước Long, Hồng Dân, nơi có lúa, tôm lúa, cũng có đường ra nhanh hơn thay vì phải vòng xuống quốc lộ 1.
Với người dân, cao tốc mở thêm lựa chọn đi khám bệnh, học hành, làm việc ở Cần Thơ trong ngày. Nhưng nó cũng kéo theo thay đổi ít được bàn tới: các thị trấn, chợ ven quốc lộ 1 có thể vắng xe khách ghé hơn; giá đất quanh nút giao có thể biến động; đường kết nối nông thôn phải chịu thêm xe tải nặng.
Những thay đổi đó diễn ra dần dần, phụ thuộc đường kết nối, nút giao và quy hoạch đi kèm. Người làm ăn nên theo dõi thông tin quy hoạch chính thức của tỉnh thay vì nghe lời đồn về "đất sắp lên giá" quanh nút giao, vốn là kịch bản quen thuộc của mọi tuyến cao tốc mới.
Những điều cần kiểm trước khi đi tuyến mới
Một tuyến cao tốc mới thông xe thường có giai đoạn chuyển tiếp: một số nút giao chưa mở, trạm dừng nghỉ chưa hoàn thiện, đường gom còn dang dở, biển báo tạm. Ứng dụng dẫn đường có khi dẫn bạn tới nút giao chưa khai thác hoặc chưa biết đường kết nối mới. Vì vậy trước chuyến đầu tiên, nên đọc thông báo của cơ quan quản lý về đoạn đang khai thác, tốc độ cho phép, phương án thu phí.
Thời tiết miền Tây cũng đặt ra thử thách riêng cho cao tốc trên nền đất yếu. Sau mưa lớn, mặt đường có thể đọng nước cục bộ, các khe co giãn, đầu cầu có thể lún lệch nhẹ. Chạy tốc độ vừa phải ở các cầu vượt kênh, giữ chắc tay lái khi gió ngang mạnh ở những đoạn trống giữa đồng.
Cuối cùng, nhớ rằng cao tốc chỉ là một phần chuyến đi. Nút giao gần nhà bạn nối với đường tỉnh, đường liên xã nào, đường đó mùa mưa ra sao, có cầu yếu hạn chế tải trọng không: đó mới là phần quyết định chuyến đi có thật sự nhanh hơn. Hỏi người đã đi trước là cách nhanh nhất để biết.
Sai lầm hay gặp của người mới chạy cao tốc
Người lái quen quốc lộ miền Tây khi lên cao tốc thường vấp những lỗi dưới đây; biết trước là tránh được:
- Chạy chậm ở làn trái vì quen "đi giữa đường", làm xe phía sau phải vượt phải.
- Nhập làn từ đường dẫn mà không tăng tốc đủ, cắt ngang xe đang chạy nhanh.
- Thấy lối ra muộn rồi đánh lái gấp qua nhiều làn để kịp rẽ.
- Bám đuôi xe tải để "đỡ gió", không thấy chướng ngại phía trước.
- Dừng ở làn khẩn cấp để nghỉ, nghe điện thoại, đi vệ sinh.
- Chạy liên tục nhiều giờ không nghỉ vì đường thẳng, dễ ngủ gật.
Với người lần đầu, nên đi cao tốc ban ngày, trời khô, có người ngồi cạnh nhắc lối ra. Sau vài chuyến, những thói quen đúng sẽ thành phản xạ.
Một mẹo nhỏ: trước khi lên cao tốc, xem trên bản đồ tên nút giao mình sẽ ra và nút giao liền trước nó, để khi thấy biển báo nút trước là biết chuẩn bị chuyển sang làn phải.
Câu hỏi thường gặp
Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau có đi qua thành phố Bạc Liêu cũ không?
Không đi qua trung tâm. Tuyến chạy lệch lên phía bắc so với quốc lộ 1, qua vùng nông thôn phía bắc Bạc Liêu cũ. Người ở trung tâm phường Bạc Liêu muốn đi cao tốc phải đi đường kết nối lên nút giao.
Xe máy có được chạy trên cao tốc Cần Thơ – Cà Mau không?
Không. Giống mọi tuyến cao tốc, chỉ ô tô được phép lưu thông. Xe máy, xe ba gác, xe nông dụng phải đi quốc lộ, đường tỉnh. Cẩn thận ứng dụng dẫn đường chọn chế độ ô tô khi bạn đi xe máy.
Cao tốc này có thu phí không?
Chính sách thu phí của từng đoạn cao tốc do cơ quan có thẩm quyền quyết định và có thể thay đổi. Hãy kiểm thông báo hiện hành; nếu thu phí không dừng, xe cần dán thẻ và nạp đủ tiền trước khi lên tuyến.
Đi cao tốc có nhanh hơn quốc lộ 1 từ Bạc Liêu đi TP.HCM không?
Tuỳ nơi bạn ở. Với người ở phía bắc vùng Bạc Liêu cũ thường nhanh hơn; với người ở trung tâm phường Bạc Liêu hay ven biển, đoạn kết nối lên nút giao có thể làm mất phần thời gian tiết kiệm được. So cả hai đường trên bản đồ trước khi đi.
Trên cao tốc có trạm dừng nghỉ không?
Các tuyến cao tốc được quy hoạch trạm dừng nghỉ, nhưng giai đoạn đầu khai thác có thể chưa hoàn thiện hoặc còn thưa. Nên đổ xăng, nghỉ ngơi, đi vệ sinh trước khi lên tuyến và tính trước điểm nghỉ trên đường.
Ô tô cũ, xe tải nhỏ đi cao tốc cần lưu ý gì?
Xe phải đạt tốc độ tối thiểu quy định và có tình trạng kỹ thuật tốt. Xe cũ nên kiểm lốp, phanh, hệ thống làm mát trước chuyến dài. Xe tải chở hàng phải chằng buộc chắc chắn, không để hàng rơi trên cao tốc.