Đến Bạc Liêu, những món người địa phương hay chỉ cho khách là bánh tằm Ngan Dừa, bún bò cay, bún nước lèo của người Khmer, cá kèo kho rau răm hoặc nướng muối ớt, lẩu cá kèo lá giang, ba khía muối trộn tỏi ớt, tôm và cua của vùng nước lợ, cùng lẩu mắm và bánh xèo rất Nam Bộ. Phần lớn là món bình dân, ăn ở chợ, quán vỉa hè hay quán gia đình, không cần tìm nhà hàng.
Bạc Liêu ở đây là vùng tỉnh Bạc Liêu cũ, từ 1/7/2025 thuộc tỉnh Cà Mau, gồm 5 phường và 19 xã. Bếp của vùng này đứng trên hai thứ nước: nước ngọt ở phía bắc quanh Hồng Dân, Phước Long cũ, và nước mặn, nước lợ ở phía nam từ Giá Rai, Hòa Bình xuống Đông Hải, Gành Hào. Ba cộng đồng Kinh, Hoa, Khmer sống xen nhau nên mâm cơm có cả nước cốt dừa, mắm bò hóc, xá xíu và rau đồng. Bài đi theo bữa trong ngày và theo vùng, không nêu giá và không giới thiệu quán cụ thể.
Món theo bữa trong ngày
Bảng gom những món dễ gặp nhất theo giờ ăn. Giờ ghi theo thói quen chung; quán mở sớm, bán hết là dọn, nên món sáng đi sau tám, chín giờ có khi không còn.
| Bữa | Món dễ gặp | Gặp ở đâu | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Bánh tằm, bún bò cay, hủ tiếu, bún nước lèo, bánh canh, xôi | Chợ, quán vỉa hè, quán quen của từng khóm | Nhiều quán bán hết trước trưa |
| Trưa | Cơm tấm, cơm phần với cá kho, canh chua; bún, hủ tiếu | Quán cơm gần chợ, bến xe, công sở | Cá kèo kho, cá lóc kho là món nhà rất phổ biến |
| Chiều | Bánh xèo, bánh khọt, chè, bánh ngọt Hoa và Khmer | Quán nhỏ trong hẻm, xe đẩy | Bánh xèo ăn kèm nhiều loại rau lá |
| Tối | Lẩu mắm, lẩu cá kèo lá giang, cá kèo nướng, tôm, cua, sò, ốc | Quán gia đình, quán ven đường ra biển Nhà Mát | Hải sản tính theo cân, hỏi rõ trước khi gọi |
| Mang về | Ba khía muối, tôm khô, khô cá, muối hột, gạo | Chợ trung tâm, chợ Gành Hào, nhà làm | Có bài riêng về chọn và mang đi xa |
Đọc bảng sẽ thấy bữa sáng là bữa "đặc sản" nhất. Muốn nếm nhiều món của Bạc Liêu trong thời gian ngắn, nên dành hai buổi sáng để ăn thay vì dồn vào một bữa tối hải sản.
Vì sao bếp Bạc Liêu có vị như vậy
Vùng này là đất khai phá muộn của Nam Bộ, dân đến từ nhiều nơi, sống cạnh người Khmer đã ở lâu đời và người Hoa lập phố chợ. Món ăn vì thế lai nhau tự nhiên: bánh tằm của người Kinh chan nước cốt dừa, bún nước lèo của người Khmer dùng mắm bò hóc lại được người Kinh ăn hằng ngày, hủ tiếu và xá xíu của người Hoa có mặt ở mọi chợ.
Thứ hai là nước. Phía nam là vùng mặn, lợ với ruộng tôm, vuông cá kèo, bãi bồi có ba khía, sò, ốc; phía bắc là vùng ngọt với lúa, cá đồng, rau bông theo mùa. Một bữa cơm nhà ở Giá Rai hay Hòa Bình có thể có tôm luộc, cá kèo kho và canh chua bông điên điển cùng một lúc. Muối hột của đồng muối Đông Hải và mắm các loại là gia vị nền.
Thứ ba là khẩu vị Nam Bộ: ngọt hơn miền Bắc, miền Trung, nước mắm pha có đường, kho có nước dừa, món nào cũng kèm một đĩa rau sống lớn. Người nơi khác đến lần đầu hay thấy ngọt; cứ nói với người bán "bớt ngọt" là được, không ai phật lòng.
Món sáng nên ăn ít nhất một lần
Bánh tằm Ngan Dừa. Sợi bánh làm từ bột gạo, to và ngắn như con tằm, ăn với thịt heo quay hoặc xíu mại, nước cốt dừa, rau sống, đồ chua và nước mắm. Tên gắn với Ngan Dừa, thị trấn cũ của huyện Hồng Dân, nay thuộc Xã Hồng Dân, nhưng ở trung tâm Bạc Liêu cũng dễ tìm. Có bài riêng nói kỹ về món này.
Bún bò cay. Tô bún nước dùng xương bò, đỏ màu ớt và dầu điều, có bò viên, gân, thịt bò. Là món người Bạc Liêu đi xa hay nhớ, mỗi quán nấu một kiểu nên độ cay, độ ngọt khác nhau khá nhiều.
Bún nước lèo. Món của người Khmer, nước dùng nấu với mắm bò hóc, cá lóc, ngải bún, ăn với bông súng, giá, rau. Mùi mắm rõ nhưng không nồng như lẩu mắm. Người Sóc Trăng, Trà Vinh, Bạc Liêu đều nấu, mỗi nơi một chút khác.
Hủ tiếu, mì, bánh canh. Quán của người Hoa và quán gia đình bán từ rất sớm. Đây là lựa chọn an toàn cho trẻ nhỏ và người không ăn cay, không quen mùi mắm.
Món của vùng nước lợ: cá kèo, ba khía, tôm, cua
Cá kèo là con cá của bãi bùn và vuông nuôi ven biển, thịt ngọt, xương mềm. Ba cách ăn phổ biến là kho rau răm, nướng muối ớt và nấu lẩu với lá giang chua. Ở vùng Hòa Bình, Đông Hải cũ, nhiều hộ nuôi cá kèo trong vuông, nên cá tươi gần như quanh năm.
Ba khía là loài cua nhỏ sống ở rừng ngập mặn, bãi bùn, càng màu tím đỏ. Ba khía được muối trong hũ, khi ăn mới trộn tỏi, ớt, đường, chanh; ăn với cơm trắng, bún hoặc làm mồi. Đây là món "nặng mùi" nhất bữa, người lạ nên nếm thử một ít trước.
Tôm, cua là sản vật chính của vùng, nhưng ở quán ăn chúng thường được nấu đơn giản: tôm luộc nước dừa, tôm rang muối, cua hấp, cua rang me. Tôm khô và các loại khô cá của Gành Hào là quà mang về. Khi gọi hải sản tính theo cân, hỏi rõ con cân là sống hay chết, cân trước hay sau khi làm, để khỏi hiểu lầm lúc trả tiền.
Ngoài ba thứ trên còn có sò huyết, ốc len, nghêu, chù ụ, cua biển của bãi bồi và cửa sông. Ốc len xào dừa, sò huyết nướng mỡ hành là món quán nhậu quen thuộc khắp miền Tây, ở Bạc Liêu cũng vậy. Nguồn bãi tự nhiên thay đổi theo mùa và theo năm, nên có hôm chợ đầy, có hôm hiếm; người bán sẽ nói thật nếu được hỏi hàng nuôi hay hàng bắt.
Lẩu mắm, bánh xèo và món nhà
Lẩu mắm là món chung của miền Tây, nhưng ở Bạc Liêu được ăn rất thường. Nồi lẩu nấu từ mắm cá linh hoặc mắm cá sặc lọc lấy nước, thêm sả, ớt, cà tím, nhúng cá, tôm, mực, thịt ba rọi và một rổ rau lớn: bông điên điển, bông súng, rau muống, kèo nèo, rau đắng tuỳ mùa. Mùi mắm mạnh, nên đi theo nhóm và gọi thêm món khác nếu có người chưa quen.
Bánh xèo Nam Bộ ở đây đổ chảo lớn, vỏ mỏng giòn, nhân tôm, thịt, giá, có nơi thêm củ sắn hay bông điên điển. Ăn bằng cách cuốn với cải xanh, lá cách, đọt điều, rau thơm rồi chấm nước mắm chua ngọt. Một chảo bánh xèo đầy nhân là bữa chiều quen thuộc của nhiều nhà.
Món nhà thì có cá lóc kho tộ, canh chua cá, canh chua bông súng, rau luộc chấm kho quẹt, trứng chiên ba khía. Muốn ăn đúng món nhà, cách dễ nhất là vào quán cơm phần đông khách địa phương lúc trưa, gọi theo món người bàn bên đang ăn.
Ăn ở đâu cho tiện theo từng vùng
Không nêu tên quán, chỉ nêu khu vực mà món nào thường tập trung, để bạn tự hỏi người địa phương khi tới:
- Trung tâm Phường Bạc Liêu (các phường 1, 2, 3, 7, 8 cũ): chợ trung tâm ven sông, các con đường quanh chợ có đủ món sáng, quán cơm, quán chè; khu này hợp với người chỉ ở một hai ngày.
- Đường ra biển, Phường Hiệp Thành (gồm phường Nhà Mát cũ): quán hải sản, quán lẩu, quán nướng, đông vào chiều tối và cuối tuần.
- Xã Hồng Dân (thị trấn Ngan Dừa cũ): nơi gắn tên với bánh tằm, có chợ và các món của vùng ngọt.
- Phường Giá Rai và Phường Láng Tròn dọc Quốc lộ 1: quán phục vụ người đi đường, cơm, hủ tiếu, bún, dễ dừng chân.
- Xã Gành Hào: chợ cá, hải sản tươi, khô cá, tôm khô; buổi sáng sớm là lúc chợ đông.
Ở các xã vùng sâu, quán ăn thưa, thường gắn với chợ xã và bán theo buổi. Đi xa trung tâm nên ăn trước khi rời đường lớn.
Các phường xã trên là tên mới từ 1/7/2025. Người địa phương vẫn quen gọi tên cũ như Nhà Mát, Hộ Phòng, Ngan Dừa, Châu Hưng, nên khi hỏi đường cứ dùng cả hai tên cho chắc.
Chè, bánh ngọt và trái cây theo mùa
Buổi chiều ở Bạc Liêu là giờ của chè và bánh. Xe chè, quán chè trong hẻm bán chè đậu, chè chuối, chè bà ba nấu nước cốt dừa, sương sa hột lựu, đá me. Người Hoa có các loại chè thanh như chè mè đen, chè hột sen, sâm bổ lượng; người Khmer có bánh ống bột gạo hấp với dừa nạo, bánh gừng, bánh tét chuối và cốm dẹp vào mùa lễ cuối năm âm lịch.
Bánh ngọt kiểu Hoa như bánh bò, bánh da lợn, bánh bao, bánh pía bán ở chợ và tiệm bánh. Bánh pía là đặc sản nổi tiếng của vùng Sóc Trăng kế bên, ở Bạc Liêu cũng dễ mua, nhưng nên biết nó không phải sản vật gốc của Bạc Liêu khi chọn quà.
Trái cây theo mùa đáng chú ý nhất là nhãn trồng trên các giồng đất cát ven biển, quanh vùng Vĩnh Trạch, Hiệp Thành cũ. Nhãn ở đây trái không to, cơm mỏng, ngọt đậm, mùa chín thường rơi vào khoảng giữa năm, mỗi năm sớm muộn khác nhau. Ngoài mùa nhãn, chợ có xoài, chuối, dừa, mãng cầu, trái cây từ các tỉnh lân cận chở về.
Vài điều người lạ nên biết khi ăn ở Bạc Liêu
Hỏi trước món tính theo cân. Hải sản, cá kèo nướng, lẩu thường tính theo cân hoặc theo phần do quán tự định. Hỏi rõ giá trên một cân, cách tính khi con nhỏ con lớn, có phụ thu gì không, rồi mới gọi.
Rau sống luôn đi kèm. Gần như món nào cũng có rổ rau. Người bụng yếu, mới đến, nên ăn rau ở quán đông khách, rau còn tươi, nước rửa sạch; nếu không yên tâm thì xin rau trụng hoặc bỏ qua.
Đồ sống, đồ muối nên ăn có chừng. Ba khía muối, mắm sống, gỏi là đồ không nấu chín. Người có thai, trẻ nhỏ, người có bệnh tiêu hoá nên tránh hoặc hỏi ý kiến bác sĩ trước.
Mùa mưa chọn món nóng. Mùa mưa, khoảng giữa năm đến cuối năm, quán ven đường dễ ngập, ruồi muỗi nhiều. Lúc đó các món nấu sôi như lẩu, bún nước, cháo là lựa chọn yên tâm hơn đồ trộn.
Câu hỏi thường gặp
Bánh tằm Ngan Dừa có phải chỉ ăn được ở Hồng Dân không?
Không. Món mang tên Ngan Dừa nhưng đã lan ra trung tâm Bạc Liêu và nhiều nơi khác trong vùng. Về tận Xã Hồng Dân thì được ăn ở nơi gắn với tên món và xem chợ vùng ngọt, nhưng nếu chỉ có một hai ngày ở trung tâm thì vẫn ăn được ở các quán sáng quanh chợ.
Người không ăn được cay có nên thử bún bò cay không?
Có thể thử, nhưng nói với người bán cho ít ớt, không thêm sa tế, và xin chén ớt để riêng. Phần cay thường nằm ở lớp dầu ớt nổi trên mặt và ớt sa tế bỏ thêm, nên quán bớt được. Nếu vẫn ngại, gọi hủ tiếu hoặc bánh canh ở cùng khu chợ.
Đi Bạc Liêu vào mùa nào ăn hải sản ngon nhất?
Tôm, cá kèo, cua có quanh năm vì phần lớn là nuôi trong vuông, ao. Hải sản đánh bắt từ biển và ba khía theo con nước, mùa gió; mùa gió chướng và lúc biển động thì tàu ít ra khơi. Hỏi người bán ở chợ hôm đó có gì tươi là cách chắc nhất.
Ăn chay ở Bạc Liêu có dễ không?
Khá dễ ở trung tâm. Vùng này có nhiều chùa của cả ba cộng đồng, quán chay mở quanh các khu dân cư và đông hơn vào ngày rằm, mùng một âm lịch. Ở xã vùng sâu thì ít hơn; có thể nhờ quán cơm làm món rau, đậu hũ nhưng nên dặn không dùng nước mắm.
Có nên ăn hải sản ở quán sát biển Nhà Mát không?
Đó là kiểu ăn nhiều người địa phương chọn vào chiều tối, vừa ăn vừa hóng gió biển. Như mọi điểm đông khách, nên chọn quán có khách địa phương, xem con hải sản còn sống, hỏi giá theo cân trước khi gọi và kiểm lại cân khi mang ra.
Trẻ nhỏ nên ăn món gì ở Bạc Liêu?
Hủ tiếu, mì, bánh canh, cơm tấm, cá kèo kho nhừ, tôm luộc là những món nhẹ, dễ ăn. Nên tránh ba khía muối, gỏi sống, mắm và những món cay cho trẻ nhỏ. Với hải sản, gỡ vỏ và xương kỹ, cho ăn ít lần đầu để xem trẻ có dị ứng không.