Gành Hào nằm ở cửa sông Gành Hào đổ ra biển, nay là xã Gành Hào thuộc tỉnh Cà Mau (gồm thị trấn Gành Hào và xã Long Điền Tây cũ của huyện Đông Hải). Đường bộ phổ biến nhất là từ quốc lộ 1 ở vùng Hộ Phòng (phường Giá Rai) rẽ xuống phía nam theo đường tỉnh qua vùng Đông Hải cũ; ngoài ra có thể đi từ trung tâm Bạc Liêu theo các tuyến đường ven biển, đường liên xã.
Quãng đường từ quốc lộ 1 xuống Gành Hào thường được nói là vài chục cây số, đi xe máy hay ô tô mất khoảng một tiếng tuỳ đoạn. Đường xuyên qua vùng tôm, kênh rạch, ít đô thị, nên cần chuẩn bị hơn chạy quốc lộ. Bài này nói các ngả đường, phương tiện, chuyện gió biển, đường hẹp ven kênh, và vì sao nên đi buổi sáng. Tình trạng mặt đường thay đổi theo đợt nâng cấp, hãy kiểm với người địa phương trước khi đi.
Gành Hào ở đâu trên bản đồ vùng Bạc Liêu
Nếu coi quốc lộ 1 là trục ngang chạy từ trung tâm Bạc Liêu sang Giá Rai, thì Gành Hào nằm ở góc tây nam vùng Bạc Liêu cũ, sát biển, cách quốc lộ một dải dài toàn ruộng tôm, ao nuôi, kênh dẫn nước mặn. Sông Gành Hào chảy ngang qua, tạo thành ranh giới tự nhiên với vùng Cà Mau cũ ở bờ bên kia.
Vị trí cửa sông khiến Gành Hào từ lâu là cảng cá, nơi tàu thuyền ra vào, chợ cá họp sớm, cơ sở làm khô, nước mắm, tôm khô dày đặc. Người đến Gành Hào có thể vì công việc (mua hải sản, làm ăn với vựa, thăm người thân) hay vì muốn xem một thị trấn cửa biển còn nguyên nhịp sống nghề cá. Phần đi chơi, ăn gì được bàn ở mục điểm đến và ẩm thực; bài này chỉ lo phần đường.
Khi nhập địa chỉ, nhớ rằng "Gành Hào" nay là tên xã mới, gồm cả Long Điền Tây cũ. Các xã lân cận trên đường xuống như Long Điền, Đông Hải (gồm Long Điền Đông và Long Điền Đông A cũ), Định Thành, An Trạch cũng đều là xã mới, tên có thể trùng một phần với xã cũ. Dùng vị trí ghim trên bản đồ thay cho tên trần là chắc nhất.
Các ngả đường xuống Gành Hào
Có thể có nhiều ngả hơn tuỳ mức độ nâng cấp đường liên xã, nhưng hai hướng sau là quen thuộc nhất:
| Ngả | Đi qua | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|
| Từ Hộ Phòng xuống | Rẽ khỏi quốc lộ 1 ở vùng Hộ Phòng, chạy về phía nam qua vùng Đông Hải cũ | Ngả quen, xe khách và xe chở hàng hay đi, nhiều quán dọc đường | Đường không rộng, xe tải chở hải sản, thức ăn tôm nhiều |
| Từ trung tâm Bạc Liêu theo hướng ven biển | Đi xuống phía biển rồi theo các tuyến ven biển, liên xã về phía tây | Gần với người ở phường Bạc Liêu, Hiệp Thành; đi qua vùng điện gió, ruộng muối | Có đoạn hẹp, đoạn đang làm; dễ lạc nếu không quen |
| Đường thủy qua sông Gành Hào | Ghe, tàu nối với vùng Cà Mau cũ | Chở hàng nặng, hợp với dân trong nghề | Không phổ biến cho khách; phụ thuộc con nước |
Với người đi lần đầu, ngả Hộ Phòng là lựa chọn an toàn: dễ hỏi đường, có dân cư dọc tuyến. Ngả ven biển hợp hơn với người đã quen vùng, đi mùa khô, ban ngày.
Đi bằng gì xuống Gành Hào
Xe máy. Phương tiện phổ biến nhất của người địa phương. Linh hoạt trên đường hẹp ven kênh, dễ dừng hỏi đường, dễ tấp vào quán. Đổi lại phải chịu gió biển, nắng và bụi từ xe tải chở hàng. Đi xe máy nên mặc áo dài tay, đeo kính, khẩu trang.
Ô tô. Đi được, nhưng cần lái chậm vì đường không rộng, nhiều cầu nhỏ, nhiều đoạn sát mép kênh. Khi tránh xe tải, phải chủ động dừng ở chỗ rộng thay vì ép sát lề. Vào tới trung tâm xã, đường quanh chợ và bến cá chật, nên tìm chỗ đỗ ở rìa rồi đi bộ.
Xe khách, xe tuyến. Có xe từ Gành Hào đi trung tâm Bạc Liêu, đi TP.HCM theo thời kỳ; hỏi người địa phương hoặc bến xe về lịch hiện hành. Xe tuyến tiện cho người không lái, nhưng chặng đi quanh trong Gành Hào phải tự lo bằng xe ôm.
Đi nhờ xe chở hàng. Ở vùng cá, xe chở hàng ra vào liên tục; người quen đi nhờ là chuyện thường. Với người lạ thì không nên, vì không có bảo hiểm hành khách và xe chở hàng chạy giờ giấc rất thất thường.
Gió biển, nắng và đường ven kênh
Phần lớn đường xuống Gành Hào chạy qua vùng trống trải, hai bên là mặt nước ao tôm. Không có cây cao chắn gió, nên vào mùa gió chướng cuối năm, gió ngang thổi rất mạnh. Xe máy chở thùng xốp cao, chở lưới, chở bao thức ăn tôm dễ bị gió đẩy lệch; người lái nên đi chậm, hai tay giữ chắc, tránh vượt xe tải ở quãng trống.
Nắng ở vùng ven biển cũng gắt hơn trong đất liền vì mặt nước phản chiếu. Đi giữa trưa mùa khô, người không quen dễ mệt, chóng mặt. Mang nước, đội mũ rộng vành khi dừng, và chọn đi vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn.
Nhiều đoạn đường liên xã chạy sát mép kênh, không có lan can. Ban đêm, đường thiếu đèn, chỉ có ánh sáng từ nhà dân và đèn ao tôm. Người lạ đường tuyệt đối không nên chạy nhanh trên những đoạn này; lỡ trượt bánh xuống kênh là tai nạn rất nguy hiểm, nhất là khi nước lớn.
Mùa mưa, mặt đường đất, đường bê tông nhỏ trong xóm trơn trượt vì rêu và bùn. Cầu nhỏ bằng bê tông, có cầu dốc cao để ghe đi dưới, lên xuống cần về số thấp, không phanh gấp trên mặt cầu ướt.
Những xã đi ngang trên đường xuống
Đường xuống Gành Hào là dịp nhìn rõ cấu trúc vùng ven biển Đông Hải cũ. Rời quốc lộ 1, xe đi qua những dải dân cư bám theo kênh, xen giữa là các cánh ao tôm rộng, có nơi là ruộng muối vào mùa khô. Các xã mới trên địa bàn này là Long Điền, Đông Hải, Định Thành, An Trạch và Gành Hào; mỗi xã có trung tâm nhỏ với chợ, trường, trạm y tế, là chỗ dừng hỏi đường, đổ xăng, mua nước.
Nhịp sinh hoạt ở đây theo con nước và mùa nuôi: sáng sớm người ta ra ao, xe chở thức ăn tôm, chở tôm thu hoạch chạy nhiều; trưa vắng; chiều lại đông. Vào mùa thu hoạch, xe tải nhỏ, xe ba gác chở thùng hàng có thể dừng đỗ đột ngột ven đường để cân, đổ đá. Chạy xe đi ngang, nên giảm tốc khi thấy tụ tập người và thùng hàng bên lề.
Nếu đi đường ven biển từ phía Bạc Liêu, bạn có thể đi qua vùng ruộng muối và các cánh rừng phòng hộ ven biển. Đây là đường đẹp nhưng ít dịch vụ; nên đổ đầy xăng trước khi rời trung tâm.
Chở hải sản, hàng khô từ Gành Hào đi xa
Nhiều người xuống Gành Hào không phải để chơi mà để lấy hàng: tôm, cá, mực tươi cho nhà hàng; khô, tôm khô, mắm cho cửa hàng đặc sản. Chặng đường từ Gành Hào lên quốc lộ 1 rồi đi tiếp là phần dễ làm hỏng hàng nhất nếu không chuẩn bị.
Hàng tươi cần thùng cách nhiệt, đủ đá theo tỉ lệ phù hợp quãng đường, đóng kín để nước đá tan không chảy ra đường. Chạy xe máy chở thùng lớn thì buộc chắc bằng dây chuyên dụng, không chở vượt chiều rộng, chiều cao cho phép. Ô tô chở hàng tươi đường dài nên thuê xe có thùng lạnh, nhất là mùa nóng.
Với hàng kinh doanh, nhớ xin chứng từ mua hàng: hoá đơn, hoặc bảng kê thu mua nếu mua trực tiếp của người làm nghề không có hoá đơn, theo hướng dẫn của cơ quan thuế. Lực lượng chức năng có thể kiểm tra nguồn gốc hàng hoá trên đường, và chứng từ cũng là thứ bạn cần khi kê khai thuế sau này.
Kế hoạch một chuyến xuống Gành Hào trong ngày
Từ trung tâm phường Bạc Liêu, một chuyến đi về trong ngày hoàn toàn được. Thứ tự gợi ý:
- Xuất phát sớm để tới Gành Hào vào buổi sáng, khi chợ cá và các vựa hoạt động nhộn nhịp nhất.
- Đi theo quốc lộ 1 tới vùng Hộ Phòng rồi rẽ xuống phía nam; hỏi người địa phương nếu không chắc ngả rẽ.
- Tới nơi, gửi xe ở chỗ rộng, đi bộ quanh khu chợ, bến cá; tôn trọng người làm việc, không cản lối khiêng hàng.
- Ăn trưa, nghỉ trưa trong xã thay vì chạy đường giữa trưa nắng.
- Quay về khi còn nắng, tránh chạy đoạn ven kênh vắng lúc trời đã tối.
Nếu mua hải sản tươi mang về, chuẩn bị thùng đá, túi kín từ trước. Đường không dài, nhưng nắng gắt và xe không lạnh có thể làm hàng xuống chất lượng nhanh.
Muốn ở lại một đêm để xem chợ cá lúc rạng sáng, đặt chỗ nghỉ trước và hỏi chủ nhà giờ chợ họp; ghe tàu về bến theo con nước nên giờ đông nhất không cố định.
Những điều nên kiểm trước khi đi
Vùng cửa biển thay đổi nhanh hơn người ta tưởng: đường được nâng cấp, cầu đang xây, bờ biển sạt lở. Trước khi xuống Gành Hào, nên hỏi hoặc kiểm vài điều:
- Đường nào đang thi công, có đoạn nào phải đi vòng.
- Thời tiết biển: có áp thấp, gió mạnh hay triều cường không; những ngày này đường ven kênh có thể ngập ở chỗ thấp.
- Lịch xe tuyến nếu không tự lái.
- Nơi nghỉ lại nếu định ở qua đêm; số chỗ trong xã không nhiều như ở trung tâm phường.
- Mang đủ tiền mặt; các vựa, quán nhỏ có thể chưa nhận chuyển khoản, sóng điện thoại có lúc yếu.
Với người đi vì việc làm ăn, như mua hải sản cho cửa hàng, nên hẹn trước với vựa quen và xin vị trí ghim. Nhiều vựa nằm sâu trong các con hẻm ven sông, không dễ tìm nếu chỉ dựa vào tên.
Câu nên hỏi người địa phương trước khi xuống Gành Hào
Một cuộc gọi cho người quen ở Gành Hào hoặc chủ chỗ nghỉ giúp chuyến đi trơn tru hơn nhiều. Nên hỏi:
- Mấy hôm nay đường từ Hộ Phòng xuống có đoạn nào đang sửa, phải đi vòng không?
- Ngày định đi có triều cường hay gió mạnh không, đường ven sông chỗ nào hay ngập?
- Chợ cá họp mấy giờ những ngày này, tàu về nhiều không?
- Đỗ ô tô ở đâu tiện mà không chắn lối xe chở hàng?
- Có xe tuyến về Bạc Liêu hay Hộ Phòng buổi chiều không, chuyến cuối khoảng mấy giờ?
Câu trả lời ở vùng cửa biển đổi theo con nước và mùa cá, nên hỏi gần ngày đi chứ đừng hỏi trước cả tháng.
Nếu không quen ai ở Gành Hào, chủ chỗ nghỉ, người bán quán ở chợ hay chính bác xe ôm ở Hộ Phòng thường biết đường và lịch xe rất rõ; hỏi họ trước khi rẽ khỏi quốc lộ là đủ.
Câu hỏi thường gặp
Gành Hào nay thuộc tỉnh nào?
Từ 1/7/2025, Gành Hào là xã Gành Hào thuộc tỉnh Cà Mau, gồm thị trấn Gành Hào và xã Long Điền Tây cũ của huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu cũ. Giấy tờ cũ ghi địa chỉ cũ vẫn có giá trị.
Từ Bạc Liêu xuống Gành Hào bao xa?
Tuỳ ngả đi, quãng đường thường được nói khoảng năm, sáu chục cây số từ trung tâm phường Bạc Liêu, mất khoảng hơn một tiếng. Kiểm trên bản đồ dẫn đường vì các tuyến ven biển, liên xã đang được nâng cấp.
Đi Gành Hào bằng ô tô có khó không?
Không quá khó nhưng phải lái chậm: đường không rộng, nhiều cầu nhỏ, nhiều đoạn sát kênh, xe tải chở hàng nhiều. Vào trung tâm xã nên đỗ xe ở rìa rồi đi bộ quanh chợ và bến cá.
Có xe khách đi thẳng từ Gành Hào lên Sài Gòn không?
Có thể có các chuyến theo thời kỳ, nhưng không dày như ở quốc lộ 1. Nhiều người lên Hộ Phòng hoặc trung tâm Bạc Liêu đón xe tuyến dài. Hỏi bến xe hoặc người địa phương về lịch hiện hành.
Đi Gành Hào mùa nào thuận lợi?
Mùa khô thường thuận hơn vì ít mưa, đường khô ráo, nhưng cuối năm có gió chướng mạnh. Mùa mưa cần cẩn thận đường trơn, mưa chiều. Dù mùa nào, nên đi buổi sáng và về trước khi trời tối.
Có đi đường thủy tới Gành Hào được không?
Sông Gành Hào là tuyến đường thủy quen của ghe, tàu chở hàng và tàu cá. Khách du lịch ít đi đường thủy vì không có tuyến chở khách thường lệ dễ tìm; nếu muốn, hỏi người địa phương về ghe thuê và phải có áo phao.